ପରିବର୍ତନଶୀଳ ଭାରତ ସହ ଲୁପିନର ଅଭିନବ ଯାତ୍ରା

ଭୁବନେଶ୍ୱର : ୧୯୯୩ରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଦଶନ୍ଧିବ୍ୟାପୀ ଆର୍ଥିକ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ଲୁପିନକୁ ଆତ୍ମସମୀକ୍ଷା ଓ ପରିବର୍ତନର ଏକ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ପ୍ରେରିତ କରିଥିଲା । ଏହି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ କମ୍ପାନୀର ଅନେକ ବରିଷ୍ଠ ପ୍ରବନ୍ଧକ କମ୍ପାନୀ ଛାଡ଼ିଥିଲେ, ନୂଆ ଉତ୍ପାଦରେ ନିବେଶ ପ୍ରତି ଏକ ସଂଯମୀ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ବିକ୍ରୟ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ପୁନଃନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରାଯାଇଥିଲା। ସେହି ସମୟରେ ଭାରତରେ ଲୁପିନର ବିକ୍ରୟ ପ୍ରାୟ ୨୩୦ କୋଟି ଟଙ୍କା ଥିଲା, ଯାହା ଏହାକୁ ଦେଶର ଶୀର୍ଷ ୧୦ଟି କମ୍ପାନୀର ବାହାରେ ରଖିଥିଲା । ନୂଆ ନୂଆ କମ୍ପାନୀର ଦ୍ରୁତ ଉତଥାନ ଶିଳ୍ପରେ ବଢ଼ୁଥିବା ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଦ୍ଧିତାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଥିଲା ଏବଂ ଲୁପିନର ବିକାଶର ଆକାଂକ୍ଷାକୁ ଆହୁରି ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିବାର ଏକ ଦୃଢ଼ ପ୍ରେରଣା ଦେଇଥିଲା। ଯଦିଓ ଲୁପିନ ଯକ୍ଷ୍ମା (ଟିବି) ଚିକିତ୍ସା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ସ୍ୱୀକୃତ ଅଗ୍ରଣୀ ଥିଲା, ପରିବର୍ତନଶୀଳ ବଜାର କମ୍ପାନୀ ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ଚିକିତ୍ସା କ୍ଷେତ୍ରରେ ନିଜର ଉପସ୍ଥିତି ବଢ଼ାଇବା ଏବଂ ନିଜର ଦୃଢ଼ ଭିତି ଉପରେ ଭବିଷ୍ୟତ ବିକାଶର ଗତି ଗଢ଼ିବାର ସୁଯୋଗକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଥିଲା ।

ରୋଗ, ଉତ୍ପାଦ ଓ ଆକାଂକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଘଟୁଥିବା ୩ଟି ପରିବର୍ତର୍ନ ଏକ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ସ୍ତରରେ ପଂହଚିଥିଲା ଏବଂ ଏହା ଏକ ବଡ଼ ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା। ପ୍ରଥମଟି ଥିଲା ଭାରତର ରୋଗବିଜ୍ଞାନୀୟ ପରିବର୍ତର୍ନ। ବଢ଼ୁଥିବା ସମୃଦ୍ଧି, ଉନ୍ନତ ସାର୍ବଜନୀନ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା, ଅଳ୍ପ ଶାରୀରିକ କ୍ରିୟାକଳାପ ଥିବା ଜୀବନଶୈଳୀ, ବୟସ୍କ ଜନସଂଖ୍ୟାର ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ନୂଆ ଚିକିତ୍ସା ପଦ୍ଧତିର ଉପଲବ୍ଧତା ଏହି ପରିବର୍ତନକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇଥିଲା । 

ମୃତ୍ୟୁ ଓ ରୋଗଜନିତ ଅସୁସ୍ଥତାର ଭାର ଯକ୍ଷ୍ମା ଓ ଏଚଆଇଭିଭଳି ତୀବ୍ର ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗରୁ ହୃଦ୍‌ରୋଗ, ମଧୁମେହ, କ୍ରୋନିକ୍ ଅବ୍‌ଷ୍ଟ୍ରକ୍ଟିଭ୍ ପଲ୍ମୋନାରୀ ଡିଜିଜ୍ (ସିଓପିଡ଼ି), କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ସ୍ନାୟୁତନ୍ତ୍ର ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ରୋଗ ଏବଂ କ୍ୟାନ୍ସର ଭଳି ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଅଣସଂକ୍ରାମକ ରୋଗ ଆଡ଼କୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହେଉଥିଲା। ଆଜି ଭାରତରେ ପ୍ରମୁଖ ଅଣସଂକ୍ରାମକ ରୋଗଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ହୃଦ୍‌ରୋଗ (୪୫%), ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ରୋଗ (୨୨%), କ୍ୟାନ୍ସର (୧୨%), ମଧୁମେହ, ଅବସାଦ, ଡିମେନ୍ସିଆ ଏବଂ ମୋଟାପଣ ।

ଏହି ପୂର୍ବାନୁମାନ ବାସ୍ତବରେ ପ୍ରତିଫଳିତ ହୋଇଥିଲା: ୨୫୦ ନିୟୁତ ଲୋକ ସହରକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହେବା ଫଳରେ ଟିଅର ୧ ସହରଗୁଡ଼ିକ ମୋଟ ବଜାରର ୩୧% ଅଂଶ ଦଖଲ କରିବେ ବୋଲି ଆକଳନ କରାଯାଇଥିଲା। ଭାରତର ଜନସଂଖ୍ୟାର ୬୦%କୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରୁଥିବା ଗ୍ରାମୀଣ ବଜାରଗୁଡ଼ିକ ଏବେ ମଧ୍ୟ ଅପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଭାବେ ସେବା ପାଉଥିଲେ। ଲୁପିନକୁ ବଢ଼ିବା ସହିତ ନିଜର ବିକ୍ରୟ ବାହିନୀକୁ ମଧ୍ୟ ପରିବର୍ତିତ ବଜାର ସହ ସମନ୍ୱୟ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା।

ଦ୍ୱିତୀୟ ପରିବର୍ତର୍ନଟି ଉତ୍ପାଦ ସହ ସମ୍ପର୍କିତ ଥିଲା। ଭାରତୀୟ ଔଷଧ ଶିଳ୍ପକୁ ମିଳିଥିବା ୩୫-ବର୍ଷର ପେଟେଂଟ ନୀତିର ସୁବିଧା ୨୦୦୫ରେ ଶେଷ ହୋଇଥିଲା। ଭାରତ ୧ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୯୫ରେ ବିଶ୍ୱ ବାଣିଜ୍ୟ ସଂଗଠନ (ଡ଼ବ୍ଲୁଟିଓ)ର ବାଣିଜ୍ୟ-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ବୌଦ୍ଧିକ ସମ୍ପତି ଅଧିକାର ଚୁକ୍ତି ଅଧୀନରେ ନିଜର ଦାୟିତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲା। ତେବେ ‘ପ୍ରକ୍ରିୟା’ ପେଟେଂଟକୁ ଶେଷ କରି ‘ଉତ୍ପାଦ’ ପେଟେଂଟ ପୁନଃପ୍ରଚଳିତ କରିବା ପାଇଁ ଭାରତକୁ ନିଜର ବୌଦ୍ଧିକ ସମ୍ପତି ଆଇନରେ ସଂଶୋଧନ କରିବାକୁ ୧୦-ବର୍ଷର ଅବକାଶ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଏହା ପରେ ଦେଶରେ କେବଳ ସେହି ଜେନେରିକ୍ ଔଷଧ ବିକ୍ରି ହୋଇପାରୁଥିଲା, ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକର ପେଟେଂଟର ମିଆଦ ଶେଷ ହୋଇଥିଲା କିମ୍ବା ୧୯୯୫ ପୂର୍ବରୁ ପେଟେଂଟ କରାଯାଇଥିଲା । ୨୦୦୫ରେ ବିଶ୍ୱର ବଡ଼ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ଭାରତୀୟ ବଜାରରେ ପେଟେଂଟ ହୋଇଥିବା ଔଷଧ ପାଇଁ ୨୦-ବର୍ଷର ଏକଚାଟିଆ ଅଧିକାର ସୁରକ୍ଷିତ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ୮,୯୨୬ଟି ପେଟେଂଟ ଆବେଦନ ଦାଖଲ କରିଥିଲେ। ଏହା ଶେଷରେ ୩ଟି ବର୍ଗ ମଧ୍ୟରେ ଅଧିକ ସ୍ପଷ୍ଟ ବିଭାଜନ ଆଣିଥିଲା - ନୂତନ ଉତ୍ପାଦ, ବ୍ରାଣ୍ଡେଡ୍ ଜେନେରିକ୍ସ ଏବଂ ଟ୍ରେଡ୍ ଜେନେରିକ୍ସ - ଯାହାର ମୂଲ୍ୟ, ଲାଭ ଓ ବିତରଣ ମାଧ୍ୟମ ପରସ୍ପରଠାରୁ ଭିନ୍ନ ଥିଲା।

ଶେଷ ପରିବର୍ତର୍ନଟି ଥିଲା ଘରୋଇ ବଜାରକୁ ନେଇ ଲୁପିନର ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଘଟିଥିବା ପରିବର୍ତର୍ନ। ଦଶନ୍ଧିବ୍ୟାପୀ ସଙ୍କଟ ଯୋଗୁଁ ପୁଞ୍ଜି ବ୍ୟବହାରରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ସୀମିତ ସମ୍ବଳକୁ ଆମେରିକା ବଜାର ପାଇଁ ଗବେଷଣା, ବିକ୍ରୟ ଏବଂ ଆଇନଗତ ଖର୍ଚ୍ଚରେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ କରିଥିଲା। ଏହାର ବିପରୀତରେ, ଭାରତୀୟ ବଜାରରେ ବ୍ୟବସାୟିକ ପରିମାଣ ବଢ଼ାଇବା ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷାକୃତ କମ୍ ସମ୍ବଳ ଆବଶ୍ୟକ ହେଉଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଏଠାରୁ ମିଳୁଥିବା ଫଳନ ଯଥେଷ୍ଟ ଅଧିକ ଥିଲା। ଘରୋଇ ବଜାରରେ ନିୟୋଜିତ ପୁଞ୍ଜି ଉପରେ ଫେରତ ୧୦୦%ରୁ ୨୦୦% ମଧ୍ୟରେ ରହିଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାରରେ ଏହା ୨୦%ରୁ ୨୫% ମଧ୍ୟରେ ଥିଲା।

ଭାରତୀୟ ବଜାର ଦୁଇ ଅଙ୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ଦ୍ରୁତ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଦେଖାଇଥିଲା ଏବଂ ୨୦୦୦ ସୁଦ୍ଧା ଏହାର ଆକାର ୪ ବିଲିୟନରେ ପଂହଚିଥିଲା (ବର୍ତମାନ ଏହା ୩୦ ବିଲିୟନ)। ଡ଼ିବିଜି ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ସ୍ଥାନ ବଳମ୍ ଉପରେ ବିଶ୍ୱାସ କରୁଥିଲେ - ଶକ୍ତି ଓ ସ୍ଥିରତା କେବଳ ଏକ କମ୍ପାନୀର ନିଜସ୍ୱ କ୍ଷମତାରୁ ଆସେ ନାହିଁ ବରଂ ଏହା ଯେଉଁ ବଜାର, କ୍ଷେତ୍ର ଓ ଭୌଗୋଳିକ ପରିବେଶର ଅଂଶ, ସେଥିରୁ ମଧ୍ୟ ଆସିଥାଏ। ଭାରତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା ।