ପଣସ ଚୋପାରୁ ଜଳ ବିଶୋଧନ
ପାଚିଲା ପଣସର ସ୍ବାଦ ଓ ବାସ୍ନା ଖୁବ ଭଲ ଲାଗେ । ଏହି ଫଳରୁ ପ୍ରାୟତଃ ତରକାରୀ, ଚିପ୍ସ ଏବଂ ମିଠା ପ୍ରସ୍ତୁତିରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥାଏ । ହେଲେ ଏହାକୁ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରି ପାଣି ମଧ୍ୟ ସଫା କରିହେବ । ଏଭଳି ଏକ ଅଦ୍ଭୁଦ ଟେକନିକର ଆବିଷ୍କାର ଓଡ଼ିଶା ରାଉରକେଲା ଏନଆଇଟିର ଗବେଷକ କରିଛନ୍ତି ।
ନ୍ୟାସନାଲ ଇନ୍ଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ ଅଫ୍ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି (ଏନ୍ଆଇଟି) ରାଉରକେଲାର ଗବେଷକମାନେ ପଣସର ଚୋପାର ଏକ ଉପଯୋଗିତା ଖୋଜି ବାହାର କରିଛନ୍ତି । ସେମାନେ ପଣସ ଚୋପାକୁ ଏପରି ଏକ ସାମଗ୍ରୀରେ ରୂପାନ୍ତରିତ କରିଛନ୍ତି, ଯାହା ମାତ୍ର ୧୦ ମିନିଟ୍ ମଧ୍ୟରେ ଦୂଷିତ ଜଳରୁ ୯୦ ପ୍ରତିଶତରୁ ଅଧିକ ଫ୍ଲୋରାଇଡ୍ ହଟାଇବାରେ ସଫଳ ହୋଇଛି । ଯେଉଁ ପରିବାରଗୁଡ଼ିକର ଭୂତଳ ଜଳରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଫ୍ଲୋରାଇଡ୍ ରହିଛି, ଯାହା ସମୟକ୍ରମେ ଦାନ୍ତ ଏବଂ ହାଡ଼କୁ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ କରିଥାଏ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଉଦ୍ଭାବନ ପାନୀୟ ଜଳକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରିବାର ଏକ ଶସ୍ତା ମାଧ୍ୟମ ହୋଇପାରିବ ।
ପ୍ରଣାଳୀ
ଏହାର ରହସ୍ୟ ଗବେଷକମାନେ ଚୋପାରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିବା ସାମଗ୍ରୀ ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚି ରହିଛି । ଗବେଷକ ଦଳ ପଣସ ଚୋପାକୁ ‘ଆକ୍ଟିଭେଟେଡ୍ କାର୍ବନ’ରେ ରୂପାନ୍ତରିତ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଏହାକୁ ଜିରକୋନିୟମ୍ ସହିତ ପରିବର୍ତ୍ତିତ କରିଥିଲେ । ଜିରକୋନିୟମ୍ ହେଉଛି ଏକ ଧାତୁ ଯାହା ଜଳରୁ ଫ୍ଲୋରାଇଡ୍ ଶୋଷଣ କରିବାରେ ଏହି ସାମଗ୍ରୀକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରେ । ଏହି ଉଦ୍ଭାବନ ପଛର ଚିନ୍ତାଧାରାକୁ ନେଇ ଏନ୍ଆଇଟି ରାଉରକେଲାର କେମିକାଲ୍ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ ବିଭାଗର ଅଧ୍ୟାପିକା ପ୍ରଫେସର୍ ସୁସ୍ମିତା ମିଶ୍ରଙ୍କ ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ, “ଏହି ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ପଛର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଜଳ ବିଶୋଧନ ପାଇଁ ଏକ କୃଷିଜାତ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁକୁ ସମ୍ପଦ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରିବା । ପରୀକ୍ଷାଗାର ପରୀକ୍ଷଣରେ ଏହି ସାମଗ୍ରୀ ଉତ୍ସାହଜନକ ଫଳାଫଳ ଦେଖାଇଛି । ଯାହା ପରୀକ୍ଷିତ ପରିସ୍ଥିତିରେ ପ୍ରାୟ ୧୦ ମିନିଟ୍ ମଧ୍ୟରେ ୯୦ ପ୍ରତିଶତରୁ ଅଧିକ ଫ୍ଲୋରାଇଡ୍ ଦୂର କରିଛି । ତେବେ ଜଳରେ ପ୍ରାକୃତିକ ଭାବରେ ଫ୍ଲୋରାଇଡ୍ ଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଅତ୍ୟଧିକ ଫ୍ଲୋରାଇଡ୍ ଯୁକ୍ତ ପାନୀୟ ଜଳ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଦ୍ୱାରା ଦାନ୍ତ ଏବଂ ହାଡ଼ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇପାରେ । ଏହି ସମସ୍ୟା, ଯାହାକୁ ‘ଫ୍ଲୋରୋସିସ୍’ କୁହାଯାଏ, ଉଭୟ ଶିଶୁ ଏବଂ ବୟସ୍କଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ । ତେବେ ଅତିରିକ୍ତ ଫ୍ଲୋରାଇଡ୍ ହଟାଇବା ସବୁବେଳେ ସହଜ ନୁହେଁ । ବହୁଳ ଭାବରେ ବ୍ୟବହୃତ ଜଳ ବିଶୋଧନ ପଦ୍ଧତି ‘ରିଭର୍ସ ଓସମୋସିସ୍’ (ଆର.ଓ.) ପ୍ରଚୁର ପରିମାଣର ଜଳ ନଷ୍ଟ କରିଥାଏ ଏବଂ କ୍ୟାଲସିୟମ ଓ ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମ ଭଳି ଖଣିଜ ଲବଣକୁ ଜଳରୁ ବାହାର କରିଦିଏ । ଆୟନ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ ଏବଂ ଆକ୍ଟିଭେଟେଡ୍ ଆଲୁମିନା ସମେତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଦ୍ଧତିଗୁଡ଼ିକର ବି କିଛି ସୀମା ରହିଛି, ଯେଉଁଥିରେ ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥର ବ୍ୟବହାର ପରିବେଶ ଚିନ୍ତା ବୃଦ୍ଧି କରିପାରେ । ଏନ୍ଆଇଟି ରାଉରକେଲାର ଗବେଷକ ଦଳଙ୍କ ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ଏକ କୃଷିଜାତ ଉପଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଫ୍ଲୋରାଇଡ୍ ଦୂରୀକରଣକୁ ଅଧିକ ସହଜ ଏବଂ ସୁଲଭ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରିବ କି ନାହିଁ ତାହା ଅନୁସନ୍ଧାନ କରୁଛି । ଲାବ ପରୀକ୍ଷଣରେ, ପଣସ-ଚୋପା-ଆଧାରିତ ଏହି ସାମଗ୍ରୀ ପ୍ରତି ଲିଟରରେ ପ୍ରାୟ ୧ ରୁ ୫ ମିଲିଗ୍ରାମ ଫ୍ଲୋରାଇଡ୍ ଥିବା ଜଳରୁ ୯୦ ପ୍ରତିଶତରୁ ଅଧିକ ଫ୍ଲୋରାଇଡ୍ ହଟାଇଥିଲା । ପରୀକ୍ଷିତ ପରିସ୍ଥିତିରେ, ଏହି ଦଳ ୧୦ ରୁ ୨୦ ମିନିଟ୍ ମଧ୍ୟରେ ୯୦ ରୁ ୯୭ ପ୍ରତିଶତରୁ ଅଧିକ ଦୂରୀକରଣ ଦକ୍ଷତା ରେକର୍ଡ କରିଛନ୍ତି । ଗବେଷକଙ୍କ ଆକଳନ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ସାମଗ୍ରୀର ସଂଶ୍ଳେଷଣରେ ବ୍ୟବହୃତ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଏବଂ ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ ଆଧାରରେ ଏହାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ପାଇଁ ଗ୍ରାମ୍ ପ୍ରତି ପ୍ରାୟ ୩୭ ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ ହୋଇଥାଏ । ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ଏବଂ ଅର୍ଦ୍ଧ-ସହରାଞ୍ଚଳର ପରିବାରଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ, ଯେଉଁଠାରେ ଭୂତଳ ଜଳରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଫ୍ଲୋରାଇଡ୍ ଥାଏ, ଏକ ସୁଲଭ ଜଳ ବିଶୋଧନ ବିକଳ୍ପ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିପାରେ । ଗବେଷକମାନେ ଆଶା କରୁଛନ୍ତି ଯେ ସେମାନଙ୍କ ସାମଗ୍ରୀ ଶେଷରେ ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକୃତ ଜଳ ବିଶୋଧନ ପ୍ରଣାଳୀରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇପାରିବ, ଯାହା ଆବଶ୍ୟକତା ଥିବା ସମ୍ପ୍ରଦାୟଗୁଡ଼ିକ ନିକଟକୁ ଜଳ ବିଶୋଧନ ସୁବିଧା ପହଞ୍ଚାଇବ ।
