ଝାନ୍ସୀ ରାଣୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀବାଈ

ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମ ଇତିହାସର ଅସୀମ ସାହସ, ବୀରତ୍ୱ ଓ ଦେଶପ୍ରେମର ଅନନ୍ୟ ପ୍ରତୀକ ହେଉଛନ୍ତି ଝାନ୍ସୀର ରାଣୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀବାଈ । ୧୮୨୮ ମସିହା ନଭେମ୍ବର ୧୯ରେ ବାରାଣସୀର ଏକ ମରାଠା ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମୀବାଈଙ୍କ ପିଲାଦିନର ନାମ ‘ମଣିକର୍ଣ୍ଣିକା’ ଥିଲା ଏବଂ ସେ ଆଦରରେ ‘ମନୁ’ ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା ଥିଲେ । ପିଲାଦିନରୁ ହିଁ ସେ ଅଶ୍ୱାରୋହଣ, ଖଣ୍ଡା ଚାଳନା ଓ ସନ୍ତରଣ ଭଳି ଯୁଦ୍ଧକଳାରେ ପାରଙ୍ଗମ ଥିଲେ ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଝାନ୍ସୀର ମହାରାଜା ଗଙ୍ଗାଧର ରାଓଙ୍କ ସହ ବିବାହ ପରେ ସେ ଝାନ୍ସୀର ରାଣୀ ହୋଇଥିଲେ । ମହାରାଜାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଯେତେବେଳେ ଇଂରେଜ ସରକାର ସେମାନଙ୍କ ପୋଷ୍ୟପୁତ୍ର ଦାମୋଦର ରାଓଙ୍କୁ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ ନକରି ‘ଡକ୍ଟ୍ରିନ୍ ଅଫ୍ ଲ୍ୟାପ୍ସ’ ବଳରେ ଝାନ୍ସୀକୁ ଜବରଦସ୍ତ ହଡ଼ପ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ । ସେତେବେଳେ ରାଣୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀବାଈ ବୀରତ୍ୱର ସହ ସେମାନଙ୍କ ବିରୋଧ କରିଥିଲେ । ୧୮୫୭ ମସିହାର ପ୍ରଥମ ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମ ବା ସିପାହୀ ବିଦ୍ରୋହରେ ସେ ନେତୃତ୍ୱ ନେଇ ନିଜ ପିଠିରେ ପୁତ୍ରକୁ ବାନ୍ଧି, ହାତରେ ଖଣ୍ଡା ଧରି ବ୍ରିଟିଶ ସେନା ବିରୋଧରେ ସମ୍ମୁଖ ଯୁଦ୍ଧ ଲଢ଼ିଥିଲେ । ଶେଷ ନିଶ୍ୱାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଶତ୍ରୁ ସହ ମୁକାବିଲା କରି ୧୮୫୮ ଜୁନ୍ ୧୮ରେ ଗ୍ୱାଲିଅର୍‌ଠାରେ ମାତ୍ର ୨୯ ବର୍ଷ ବୟସରେ ବୀରଗତି ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଏହି ଅତୁଳନୀୟ ବଳିଦାନ ଓ ସ୍ୱାଭିମାନ ଆଜି ବି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାରତୀୟଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଜୀବନ୍ତ ଅଛି ।