ପବିତ୍ର ମୋହନ ପ୍ରଧାନ

ପବିତ୍ର ମୋହନ ପ୍ରଧାନ ଓଡ଼ିଶା ଇତିହାସର ଏକ ଅନନ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ, ଯିଏ ଏକାଧାରରେ ଜଣେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ, ପ୍ରଜାମଣ୍ଡଳ ଆନ୍ଦୋଳନର ପୁରୋଧା ଏବଂ ଓଡ଼ିଶାର ପୂର୍ବତନ ଉପ-ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ। ୧୯୦୮ ମସିହା ଫେବୃଆରୀ ୮ ତାରିଖରେ ଅନୁଗୁଳ ଜିଲ୍ଲା ପୋଇପାଳ ଗ୍ରାମର ଏକ ସାଧାରଣ କୃଷକ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ପବିତ୍ର ମୋହନ କଟକର ରେଭେନ୍ସା କଲେଜରୁ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିବା ପରେ ନିଜ ଜୀବନକୁ ଜନସେବାରେ ଉତ୍ସର୍ଗ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଜୀବନର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସଂଘର୍ଷ ଥିଲା ତାଳଚେର ଗଡ଼ଜାତର ସ୍ୱେଚ୍ଛାଚାରୀ ରାଜାଙ୍କ ଶାସନ ବିରୋଧରେ ସ୍ୱର ଉତ୍ତୋଳନ କରିବା, ଯେଉଁଥିପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଅନେକ ବାର ଜେଲ୍ ଯିବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା ।  ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ସେ ସକ୍ରିୟ ରାଜନୀତିରେ ପ୍ରବେଶ କରି ୧୯୬୭ ମସିହାରେ ଉପ-ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଦାୟିତ୍ୱ ତୁଲାଇବା ସହ ସମାଜର ନିଷ୍ପେଷିତ ବର୍ଗର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ଅହରହ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସରଳ, ନିରାଡ଼ମ୍ବର ଏବଂ ସଚ୍ଚୋଟ ପ୍ରକୃତିର ଏହି ମହାପୁରୁଷ ଜଣେ ସୁସାହିତ୍ୟିକ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କର ଆତ୍ମଜୀବନୀ 'ମୁକ୍ତି ପଥେ ସୈନିକ' ଓଡ଼ିଶାର ସଂଗ୍ରାମୀ ଇତିହାସର ଏକ ପ୍ରାମାଣିକ ଦଲିଲ୍ ଭାବେ ଗଣ୍ୟ ହୁଏ। ୧୯୮୮ ମସିହା ୨୮ ସେପ୍ଟମ୍ବରରେ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ନିଜର ଆଦର୍ଶ ଓ ସ୍ୱାଭିମାନ ସହ ବଞ୍ଚି ରହିଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କର ତ୍ୟାଗପୂତ ଜୀବନ ଆଜି ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ମାର୍ଗଦର୍ଶକ ହୋଇ ରହିଛି ।