ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ହରିହର ଦାସ

ଓଡ଼ିଶାର ସାମାଜିକ, ଶୈକ୍ଷିକ ଏବଂ ରାଜନୈତିକ ଇତିହାସରେ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ହରିହର ଦାସ ଏକ ଚିରସ୍ମରଣୀୟ ନାମ । ୧୮୭୯ ମସିହା ଫେବୃଆରୀ ୧୨ ତାରିଖରେ ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲା ସାକ୍ଷୀଗୋପାଳ ନିକଟସ୍ଥ ଶ୍ରୀରାମଚନ୍ଦ୍ରପୁର ଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ହରିହର, ପିଲାଦିନୁ ହିଁ ଶୃଙ୍ଖଳିତ ଏବଂ ପରୋପକାରୀ ସ୍ୱଭାବର ଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଜୀବନର ସଂଘର୍ଷ ସେତେବେଳେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ଯେତେବେଳେ ସେ ଉତ୍କଳମଣି ଗୋପବନ୍ଧୁ ଦାସଙ୍କ ଆଦର୍ଶରେ ଅନୁପ୍ରାଣିତ ହୋଇ ଦେଶସେବା ପାଇଁ ନିଜକୁ ସମର୍ପଣ କରିଦେଇଥିଲେ। ସେ ସତ୍ୟବାଦୀ ପଞ୍ଚସଖାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ ଥିଲେ ଏବଂ ସତ୍ୟବାଦୀ ବନ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଜଣେ ଆଦର୍ଶ ଶିକ୍ଷକ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ନିଜର ଜ୍ଞାନ ଓ ନୈତିକତା ପାଇଁ 'ଆଚାର୍ଯ୍ୟ' ଉପାଧିରେ ଭୂଷିତ ହୋଇଥିଲେ । ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନ ସମୟରେ ୧୯୩୦ ମସିହାରେ ଇଞ୍ଚୁଡ଼ି ଠାରେ ଲବଣ ସତ୍ୟାଗ୍ରହର ନେତୃତ୍ୱ ନେଇ ସେ କାରାବରଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ବିନୋବା ଭାବେଙ୍କ 'ଭୂଦାନ ଆନ୍ଦୋଳନ'କୁ ଓଡ଼ିଶାର କୋଣ ଅନୁକୋଣରେ ପହଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ପାଦରେ ଚାଲି ଚାଲି ଗ୍ରାମ ଗ୍ରାମ ବୁଲିଥିଲେ। ଓଡ଼ିଶା ପାଇଁ ତାଙ୍କର ଅବଦାନ କେବଳ ସଂଗ୍ରାମରେ ସୀମିତ ନଥିଲା; ସେ 'ଚାଇଲ୍ଡସ ଫାଷ୍ଟ ଗ୍ରାମାର' ଭଳି ପୁସ୍ତକ ରଚନା କରି ଶିକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ସଂସ୍କାର ଆଣିଥିଲେ । ରୋଗୀଙ୍କ ସେବା ପାଇଁ ସର୍ବଦା ତତ୍ପର ରହୁଥିଲେ, ଫଳରେ ଆଜି କଟକର ପ୍ରମୁଖ କ୍ୟାନ୍ସର ଚିକିତ୍ସା କେନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ନାମରେ ନାମିତ ହୋଇଛି ।  ଏହି ମହାନ ସେବକଙ୍କର ୧୯୭୧ ମସିହା ଫେବୃଆରୀ ୨୧ ତାରିଖରେ ପରଲୋକ ଘଟିଥିଲା । ଓଡ଼ିଆ ଜାତି ପ୍ରତି ଥିବା ନିସ୍ୱାର୍ଥପର ପ୍ରେମ ଆଜି ବି ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ଓଡ଼ିଆଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ମାର୍ଗଦର୍ଶକ ସଦୃଶ ହୋଇ ରହିଛି ।