ପଣା ସଂକ୍ରାନ୍ତି
ଓଡ଼ିଶାର ପାରମ୍ପରିକ ନବବର୍ଷ ତଥା ମହାବିଷୁବ ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଭାବେ ପରିଚିତ 'ପଣା ସଂକ୍ରାନ୍ତି' ସାରା ରାଜ୍ୟରେ ଅତି ଆନନ୍ଦ ଉଲ୍ଲାସର ସହ ପାଳିତ ହୋଇଥାଏ, ଯାହା ସୌର ଗଣନା ଅନୁସାରେ ଓଡ଼ିଆ ପଞ୍ଜିକାର ପ୍ରଥମ ଦିନକୁ ସୂଚାଇଥାଏ । ଏହି ପବିତ୍ର ଦିନରେ ମହାବୀର ହନୁମାନଙ୍କ ଜନ୍ମୋତ୍ସବ ବା 'ହନୁମାନ ଜୟନ୍ତୀ' ମଧ୍ୟ ପାଳନ କରାଯାଉଥିବାରୁ ମନ୍ଦିରମାନଙ୍କରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା କରାଯାଏ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ସାହସିକ 'ଦଣ୍ଡ ନାଚ'ର ସମାପନ ଘଟିଥାଏ। ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁର ପ୍ରକୋପରୁ ରକ୍ଷା ପାଇବା ପାଇଁ ଏହି ଦିନ ବେଲ, ଛେନା, କଦଳୀ ଓ କ୍ଷୀରରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ସୁସ୍ୱାଦୁ 'ପଣା' ଭୋଗ ଲାଗି ହେବା ସହ ଘର ଘର ବୁଲି ବଣ୍ଟନ କରାଯାଏ । ଏହାର ଏକ ମୁଖ୍ୟ ବିଶେଷତ୍ୱ ହେଉଛି 'ଚଉରା' ମୂଳରେ ଛୋଟ ମାଟି ପାତ୍ର ବା ବସୁନ୍ଧରା ଠେକି ବାନ୍ଧିବା, ଯେଉଁଥିରୁ ଟୋପା ଟୋପା ପାଣି ତୁଳସୀ ଗଛ ମୂଳରେ ପଡ଼ି ଧରିତ୍ରୀକୁ ଶୀତଳ ରଖିବାର ବାର୍ତ୍ତା ଦେଇଥାଏ । ଏହିପରି ଭାବେ ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ, ସାଂସ୍କୃତିକ ପରମ୍ପରା ଏବଂ ପ୍ରାକୃତିକ ସୁରକ୍ଷାର ଏକ ଅପୂର୍ବ ସମନ୍ୱୟରେ ଓଡ଼ିଆ ଜାତି ନିଜର ଏହି ନୂତନ ବର୍ଷକୁ ସ୍ୱାଗତ କରିଥାଏ ।
