୪.୧ ବିଲିଅନ ପୁରୁଣା ପଥର
୨୦୨୨ ମସିହାରେ ସାହାରା ମରୁଭୂମିରୁ ଆବିଷ୍କୃତ ଏକ ଗୋଲାପୀ ରଙ୍ଗର ପଥର ୪.୧ ବିଲିଅନରୁ ଅଧିକ ପୁରୁଣା ମଙ୍ଗଳ ଗ୍ରହର ଏକ ଖଣ୍ଡ ବୋଲି ଜଣାପଡ଼ିଛି । ଯାହାକୁ ନାସା ଅନୁସାରେ ପୃଥିବୀରେ ମିଳିଥିବା ସବୁଠାରୁ ପୁରୁଣା ମଙ୍ଗଳ ଗ୍ରହର ଉଲ୍ଲାକା ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ ଭାବେ ଗଣନା କରାଯାଉଛି । ମାଳୀର ତେଘାଜା ଲୁଣିଆ ଅଞ୍ଚଳରୁ ମିଳିଥିବାରୁ ଏହାର ନାମ 'ତେଘାଜା ୦୦୧' ରଖାଯାଇଛି । ଏହା ମଙ୍ଗଳ ଗ୍ରହର ପୃଷ୍ଠଭାଗ କିପରି ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା ତଥା ଅତୀତରେ ସେଠାରେ ଜଳ କିପରି ପଥର ସହ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲା, ତାହା ଜାଣିବାରେ ବୈଜ୍ଞାନିକମାନଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ । ନାସାର ଜେଟ୍ ପ୍ରୋପଲସନ ଲାବୋରେଟୋରୀର ମୁଖ୍ୟ ଲେଖକ ୟାଙ୍ଗ ଲିଉ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଏହି ଉଲ୍ଲାକାର ଅନନ୍ୟ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ନିକଟରୁ ଯାଞ୍ଚ କଲା ପରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଛି ଏବଂ ଜଣେ ସମୀକ୍ଷକ ଏହାକୁ ମଙ୍ଗଳ ଗ୍ରହର 'ରୋସେଟା ଷ୍ଟୋନ୍' ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି । ଏହାର ବୟସ, ଗଠନ ଏବଂ ଆଗ୍ନେୟଗିରି ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ଯୋଗୁଁ ଏହା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ହୋଇଥିବାବେଳେ, ଏଥିରେ ଥିବା ଜଳର ମାତ୍ରା ଏବଂ ପ୍ରାଚୀନ ଜଳ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପର ସୂଚନା ପ୍ରାଚୀନ ମଙ୍ଗଳ ଗ୍ରହରେ ଏକ ସକ୍ରିୟ ଜଳଚକ୍ର ରହିଥିବା ସମ୍ଭାବନାକୁ ଦର୍ଶାଉଛି ।
