ସଂଗ୍ରାମୀଙ୍କ ମାଟି

ଓଡ଼ିଶାର ସ୍ବତନ୍ତ୍ରପ୍ରଦେଶ ଗଠନର ଇତିହାସ କେବଳ ଏକ ସଂଘର୍ଷର କାହାଣୀ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ହେଉଛି ଅଦମ୍ୟ ସାହସ, ଅତୁଳନୀୟ ବଳିଦାନ ଏବଂ ମାତୃଭୂମି ପ୍ରତି ଅଖଣ୍ଡ ମମତାର ଏକ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ପ୍ରତୀକ, ଯାହା ୧୮୦୪ ମସିହାରେ ଜୟୀ ରାଜଗୁରୁଙ୍କ ବ୍ରିଟିଶ ବିରୋଧୀ ସଶସ୍ତ୍ର ବିଦ୍ରୋହରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା । ୧୮୧୭ ମସିହାରେ ବକ୍ସି ଜଗବନ୍ଧୁଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସଙ୍ଗଠିତ 'ପାଇକ ବିଦ୍ରୋହ'କୁ ଅନେକ ଐତିହାସିକ ଭାରତର ପ୍ରଥମ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମ ଭାବେ ଅଭିହିତ କରନ୍ତି, ଯେଉଁଥିରେ ଖୋର୍ଦ୍ଧାର ପାଇକ ବୀରମାନେ ନିଜର ପାରମ୍ପରିକ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ସାହାଯ୍ୟରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇଂରେଜ ବାହିନୀକୁ  କଡା ଜବାବ ଦେଇଥିଲେ । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ବୀର ସୁରେନ୍ଦ୍ର ସାଏ ସମ୍ବଲପୁରର ହୀରାଖଣ୍ଡ ଦୁର୍ଗରୁ ଯେଉଁ ଗରିଲା ଯୁଦ୍ଧର ସୂତ୍ରପାତ କରିଥିଲେ, ତାହା ଦୀର୍ଘ ଦଶନ୍ଧି ଧରି ବ୍ରିଟିଶ ସରକାରଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଆହ୍ୱାନ ପାଲଟିଥିଲା । ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ଉତ୍କଳମଣି ଗୋପବନ୍ଧୁ ଦାସଙ୍କ 'ସତ୍ୟବାଦୀ' ଚିନ୍ତାଧାରା ଓ 'ସମାଜ' ସମ୍ବାଦପତ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ଜାତୀୟତାବାଦର ଏକ ନୂତନ ଲହର ଖେଳିଯାଇଥିଲା, ଯାହା ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ଅସହଯୋଗ ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ଅଧିକ ବେଗବାନ କରିଥିଲା । ଏହି ସଂଗ୍ରାମରେ କୋରାପୁଟର ଆଦିବାସୀ ନେତା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନାୟକଙ୍କ ନିର୍ଭୀକତା, ମାତ୍ର ୧୨ ବର୍ଷ ବୟସରେ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ନଦୀ କୂଳରେ ଶହୀଦ ହୋଇଥିବା ବାଜି ରାଉତଙ୍କ ବୀରତ୍ୱ ଏବଂ ଇରମର 'ରକ୍ତତୀର୍ଥ' ଘଟଣା ଓଡ଼ିଶାର ମାଟିକୁ ରକ୍ତରଞ୍ଜିତ କରିଥିଲା । କେବଳ ପୁରୁଷ ନୁହନ୍ତି, ରମାଦେବୀ, ମାଳତୀ ଚୌଧୁରୀ ଏବଂ ସରଳା ଦେବୀଙ୍କ ଭଳି ଆହୁରି ଅନେକ ନାରୀନେତ୍ରୀମାନେ ଜେଲ୍ ଯିବା ସହ ଲବଣ ସତ୍ୟାଗ୍ରହ ଓ ଭାରତ ଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ସକ୍ରିୟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରି ଓଡ଼ିଶାର ଅସ୍ମିତାକୁ ବିଶ୍ୱ ଦରବାରରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କରିଥିଲେ । ସେହି ମହାନ ଶହୀଦ ଓ ବିପ୍ଳବୀମାନଙ୍କ ନିସ୍ୱାର୍ଥପର ସେବା ଓ ତ୍ୟାଗ ଯୋଗୁଁ ହିଁ ଆଜି ଆମେ ଏକ ମୁକ୍ତ ଓ ସ୍ୱାଧୀନ ପରିବେଶରେ ନିଶ୍ୱାସ ନେଇପାରୁଛୁ, ଯାହା ପ୍ରତିଟି ଓଡ଼ିଆଙ୍କ ପାଇଁ ସଦା ସର୍ବଦା ପ୍ରେରଣାର ଉତ୍ସ ହୋଇ ରହିବ । ସେହିଭଳି ପ୍ରବାଦ ପୁରୁଷ ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକ ଓଡ଼ିଶାର ଜଣେ ଯୁଗଜନ୍ମା ଜନନାୟକ, ସାହସୀ ବୈମାନିକ ଏବଂ ଆଧୁନିକ ଓଡ଼ିଶାର ମୁଖ୍ୟ ନିର୍ମାତା ଭାବେ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ପରିଚିତ । ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମ ସମୟରେ ନିଜ ଜୀବନକୁ ବାଜି ଲଗାଇ ସେ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆର ନେତାମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଥିପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ସେହି ଦେଶର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସମ୍ମାନ 'ଭୂମିପୁତ୍ର'ରେ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଇଛି । ତେବେ ଏହି ସଂଗ୍ରାମୀ ତାଲିକାରେ ଅନେକ ନାଁ ସାମିଲ ରହିଛି ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଅମୂଲ୍ୟ ଅବଦାନରେ ଓଡ଼ିଶା ମାଟି ସହିତ ଓଡିଆମାନେ ସର୍ବଦା ଗର୍ବ ଅନୁଭବ କରିଥାଆନ୍ତି ।