ଓଡ଼ିଶାରେ ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଜନ୍ମୋତ୍ସବ ବା ରାମ ନବମୀର ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଏବଂ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ରହିଛି । ଓଡ଼ିଶାର କୋଣ ଅନୁକୋଣରେ ଏହି ପର୍ବକୁ ପାରମ୍ପରିକ ରୀତିନୀତି ଏବଂ ଭକ୍ତିର ସହ ପାଳନ କରାଯାଏ । ବିଶେଷ କରି ଓଡ଼ିଶାର ପୁରପଲ୍ଲୀରେ ‘ରାମଚରିତ ମାନସ’ ପାଠ ଏବଂ ରାମଲୀଳାର ପରିବେଷଣ ଏହି ପର୍ବକୁ ଅଧିକ ଜୀବନ୍ତ କରିଥାଏ ।
ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର
ପୁରୀ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ରାମ ନବମୀ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନୀତି ଭାବେ ପାଳିତ ହୁଏ । ଏହି ଦିନ ମନ୍ଦିରରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ନୀତି ସମ୍ପନ୍ନ ହୁଏ । ଏହାସହ ପୁରୀର ବିଭିନ୍ନ ସାହିରେ ଥିବା ଜାଗାଘରଗୁଡ଼ିକରେ ରାମାୟଣ ଭିତ୍ତିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ପରିବେଷଣ କରାଯାଇଥାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ଥାନୀୟ କଳାକାରମାନେ ହନୁମାନ, ରାବଣ ଏବଂ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ବେଶଧାରଣ କରି ଯୁଦ୍ଧ କଳା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରନ୍ତି ।
ଓଡ଼ଗାଁ
ନୟାଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲାର ଓଡ଼ଗାଁ ସ୍ଥିତ ଶ୍ରୀରଘୁନାଥ ମନ୍ଦିର ଓଡ଼ିଶାର ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଯୋଧ୍ୟା ଭାବେ ପରିଚିତ। ରାମ ନବମୀ ଅବସରରେ ଏଠାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ‘ରାମ ନବମୀ ଯାତ୍ରା’ ବା ମେଳା ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ । ଏହି ଉତ୍ସବ ପ୍ରାୟ ୯ ଦିନ ଧରି ଚାଲିଥାଏ ଏବଂ ହଜାର ହଜାର ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ ପ୍ରଭୁ ରଘୁନାଥଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଏଠାରେ ଭିଡ଼ ଜମାନ୍ତି ।
ଭଦ୍ରକ :
ଭଦ୍ରକ ସହର ଏବଂ ଏହାର ଆଖପାଖ ଅଞ୍ଚଳରେ ରାମ ନବମୀ ସମୟରେ ବ୍ୟାପକ ସଂକୀର୍ତ୍ତନ ଓ ଶୋଭାଯାତ୍ରା ଆୟୋଜନ କରାଯାଏ । ଏଠାରେ ସାମ୍ପ୍ରଦାୟିକ ସଦଭାବନାର ପ୍ରତୀକ ସ୍ୱରୂପ ବିଭିନ୍ନ ବର୍ଗର ଲୋକେ ଏକାଠି ହୋଇ ରାମ ନବମୀ ପାଳନ କରନ୍ତି । ଗାଁ ଗାଁରେ ମୁକ୍ତାକାଶ ରଙ୍ଗମଞ୍ଚରେ ରାମଲୀଳା ନାଟକ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହୁଏ। ଅନେକ ଶ୍ରଦ୍ଦାଳୁଙ୍କର ଏହି ସମୟରେ ଭଦ୍ରକରେ ସମାଗମ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ ।
ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ରାମ ନବମୀ:
ସମ୍ବଲପୁର, ବଲାଙ୍ଗୀର ଏବଂ ବରଗଡ଼ ଭଳି ଜିଲ୍ଲାରେ ରାମ ନବମୀ ସମୟରେ ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକୁ ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ସଜାଯାଏ । ଏଠାରେ ଘରେ ଘରେ ‘ରାମ ରକ୍ଷା ସ୍ତୋତ୍ର’ ପାଠ କରାଯାଏ ଏବଂ ରାତିରେ ଭଜନ ସନ୍ଧ୍ୟାର ଆୟୋଜନ ହୁଏ ।
ଭୁବନେଶ୍ୱର ଓ କଟକ
ରାଜଧାନୀ ଭୁବନେଶ୍ୱର ଏବଂ କଟକ ସହରରେ ମଧ୍ୟ ରାମନବମୀ ଖୁବ ଧୁମଧାମରେ ପାଳନ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ଦିନ ଏକାଧିକ ଶୋଭାଯାତ୍ରା ବାହାରିଥାଏ । ଶତାଧିକ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ ହାତରେ ହନୁମାନଙ୍କ ପତାକା ଧରି ‘ଜୟ ଶ୍ରୀରାମ’ ଧ୍ୱନିରେ ସହର ପରିକ୍ରମା କରନ୍ତି । ରାସ୍ତାର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଗୁଡ଼ ଓ ଦହିର ସରବତ ଏବଂ ଛତୁଆ ପ୍ରସାଦ ବଣ୍ଟନ କରାଯାଏ ।
